تراریوم؛ باغی کوچک در دل خانه

تراریوم یکی از روش‌های جذاب نگهداری گیاهان در محیط آپارتمان است که جلوه‌ای شبیه یک باغ مینیاتوری ایجاد می‌کند. این باغ کوچک درون یک ظرف شیشه‌ای شکل می‌گیرد و با ترکیب گیاهان، خاک و عناصر تزئینی، فضایی طبیعی و دلنشین را در دکوراسیون خانه به وجود می‌آورد.

باغبانی در خانه با تراریوم (Terrarium) از روش‌های محبوب چیدمان گیاهان در فضای داخلی است. این ایده نخستین بار در دوران ملکه ویکتوریا مورد توجه قرار گرفت. یکی از فیزیک‌دانان آن دوره به نام ناتانیل بگشاو وارد (Nathaniel Bagshaw Ward) موفق شد نوعی سرخس نادر را در یک ظرف شیشه‌ای پرورش دهد. همین تجربه او را به ساخت ظرف‌های شیشه‌ای مخصوص برای نگهداری گیاهان ترغیب کرد. در آن زمان داخل این ظروف شیشه‌ای موادی مانند ماسه، زغال، خزه و خاک قرار می‌دادند تا رطوبت لازم برای گیاهان رطوبت‌دوست فراهم شود.

تراریوم چیست؟

تراریوم در واقع یک باغچه کوچک درون ظرف شیشه‌ای است. این باغ مینیاتوری علاوه بر زیبایی، راهی ساده برای نگهداری برخی گیاهان در محیط خانه محسوب می‌شود. در تراریوم، رطوبت در داخل ظرف به گردش در می‌آید و محیطی مرطوب و پایدار برای گیاهان ایجاد می‌کند.

در این سیستم، آب موجود در خاک توسط ریشه گیاه جذب شده و از طریق برگ‌ها به شکل بخار خارج می‌شود. این فرآیند تعریق یا فراتراوش (Transpiration) نام دارد. بخار آب پس از برخورد با دیواره‌های شیشه‌ای دوباره به شکل قطرات آب به خاک بازمی‌گردد. در واقع یک چرخه کوچک شبیه باران درون ظرف ایجاد می‌شود که نیازهای رطوبتی گیاه را تأمین می‌کند.

به همین دلیل محیط داخل تراریوم معمولاً رطوبت بالایی دارد. به همین علت گیاهانی مانند کاکتوس و بسیاری از ساکولنت‌ها برای تراریوم بسته مناسب نیستند. و بهتر است از گیاهان رطوبت‌دوست استفاده شود.

انواع تراریوم

امروزه تراریوم‌ها در اندازه‌ها و شکل‌های متنوعی ساخته می‌شوند. و می‌توان از بسیاری از ظروف شیشه‌ای برای ساخت آن‌ها استفاده کرد. به طور کلی تراریوم‌ها را می‌توان بر اساس نوع طراحی به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

تراریوم بسته

این نوع، شکل کلاسیک تراریوم است و معمولاً با درپوش بسته ساخته می‌شود. در این حالت رطوبت داخل ظرف حفظ می‌شود و محیطی شبیه گلخانه ایجاد می‌گردد. به همین دلیل گیاهان استوایی و رطوبت‌دوست بهترین گزینه برای این نوع تراریوم هستند.

تراریوم روباز

در این مدل، ظرف شیشه‌ای بدون درپوش است و هوا آزادانه در آن جریان دارد. به دلیل رطوبت کمتر، این نوع برای گیاهانی مناسب است که به رطوبت بالا نیاز ندارند. بسیاری از افراد برای این نوع تراریوم از ساکولنت‌ها یا کاکتوس‌ها استفاده می‌کنند.

عملکرد تراریوم چگونه است؟

تراریوم‌های بسته نوعی اکوسیستم کوچک ایجاد می‌کنند. نور خورشید باعث گرم شدن محیط داخلی شده. و آب موجود در خاک و برگ‌ها تبخیر می‌شود. این بخار آب روی دیواره‌های شیشه‌ای سرد شده. و دوباره به خاک بازمی‌گردد؛ فرآیندی که مشابه بارندگی در طبیعت است.

خاک نیز مواد غذایی مورد نیاز گیاه را تأمین می‌کند. با گذشت زمان، برگ‌ها و بقایای گیاهان تجزیه شده و مواد مغذی دوباره به خاک برمی‌گردند. البته تراریوم یک سیستم کاملاً خودکفا نیست و برای موفقیت در نگهداری آن باید شرایطی مانند نور، دما و رطوبت را به‌درستی مدیریت کرد.

چگونه یک تراریوم بسازیم؟

انتخاب گیاهان مناسب مهم‌ترین نکته در ساخت تراریوم است. گیاهانی که در یک ظرف کاشته می‌شوند. باید نیازهای محیطی مشابهی داشته باشند. برای مثال نباید گیاهان رطوبت‌دوست را در کنار گیاهانی که محیط خشک را ترجیح می‌دهند قرار داد.

وسایل مورد نیاز برای ساخت تراریوم

برای ساخت یک تراریوم ساده به ابزار و مواد زیر نیاز دارید:

• ظرف شیشه‌ای با دهانه تنگ یا روباز
• زغال اکتیو (برای جذب بو و جلوگیری از رشد باکتری‌ها)
• ماسه و سنگ‌ریزه
• خاک مناسب گیاه
• گیاهان مناسب تراریوم
• پیت ماس
• ماسه‌های تزئینی (اختیاری)
• موچین بلند
• قاشق دسته بلند
• مداد
• اسپری آب
• روزنامه برای پوشاندن سطح کار

مراحل ساخت تراریوم

ابتدا ظرف شیشه‌ای و وسایل مورد استفاده را با آب و صابون شسته و تمیز کنید. سپس سطح کار را با روزنامه بپوشانید تا از کثیف شدن محیط جلوگیری شود.

در مرحله اول، کف ظرف را با سنگ‌ریزه بپوشانید تا زهکشی مناسب ایجاد شود. سپس حدود سه سانتی‌متر زغال اکتیو روی آن قرار دهید. در مرحله بعد لایه‌ای از پیت ماس به ضخامت حدود پنج تا شش سانتی‌متر اضافه کنید.

پس از آن، حدود پنج سانتی‌متر خاک مناسب گیاهان روی لایه‌ها بریزید. با استفاده از قاشق یا مداد سوراخ‌هایی در خاک ایجاد کرده و گیاهان را با دقت در آن قرار دهید. ریشه‌ها را با خاک بپوشانید و خاک اطراف آن‌ها را کمی فشرده کنید.

بعد از کاشت گیاهان، می‌توانید از سنگ‌های تزئینی یا عناصر دکوری برای زیبایی بیشتر استفاده کنید. در پایان، خاک و گیاهان را با اسپری آب کمی مرطوب کرده و در صورت وجود درپوش، آن را ببندید.

نگهداری از تراریوم

تراریوم باید در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم خورشید قرار گیرد. پس از ساخت، لازم است هر روز وضعیت آن بررسی شود.

اگر دیواره‌های شیشه‌ای کاملاً بخار گرفته باشند. نشان‌دهنده آبیاری بیش از حد است و باید درپوش ظرف را برای مدتی باز بگذارید تا رطوبت کاهش یابد.

در تراریوم‌های روباز نیز اگر گیاهان حالت چروکیده یا قهوه‌ای پیدا کنند، معمولاً به دلیل کمبود آب است. در این شرایط باید گیاهان آسیب‌دیده را جدا کرده و خاک را با اسپری آب مرطوب کنید.

گیاهان مناسب برای تراریوم

انتخاب گیاه مناسب، مهم‌ترین عامل موفقیت تراریوم است. گیاهان دو گروه اصلی دارند:

۱. گیاهان مناسب

این گیاهان در محیط با رطوبت بالا و جریان هوای کم احساس راحتی می‌کنند:

• فیتونیا (Fittonia)
• سرخس‌ها (خصوصاً سرخس بوستونی و گویچه‌ای)
• پپرومیاهای رطوبت‌دوست
• خزه جنگلی
• کالادیوم‌های کوچک
• مارانتا و کالاثیاهای مینی
• پilea depressa
• پیچک‌های کوچک
• گیاه اشک نوزاد (Baby Tears)

ویژگی مشترک این گیاهان:

برگ نازک، نیاز به رطوبت بالا، عدم تحمل خشکی.

می توانید از خدمات باغبانی در الو باغبون استفاده کنید تا متخصصین ما با ابزار مورد نیاز شما در محل شما حضور یابند و خدماتی مانند تشخیص بیماری، کاشت انواع نهال و درخت، گل کاری، فرم دهی، آبیاری گیاه و باغچه، گلکاری باغچه و یا حتی کاشت و … را به شما ارائه دهند.