فرم دهی
فرم دهی
فرم دهی گیاهان به فرآیند تغییر شکل، شکلدهی و بهینهسازی ظاهر گیاهان با استفاده از روشهای مختلف از جمله هرس، پیوند، پیچاندن و تکثیر میشود. این فعالیت در باغبانی، طراحی باغ و کشت گیاهان زینتی بسیار رایج است.
اهداف فرم دهی گیاهان:
- زیبایی و تزئین: ایجاد طرحهای هنری، اشکال جالب (مثل حیوانات، هندسه، اشکال انتزاعی) برای تزئین فضاهای سبز.
- بهینهسازی فضای سبز: کنترل رشد گیاهان برای جلوگیری از اشغال فضای زیاد و ایجاد ساختارهای منظم.
- افزایش تولید میوه یا گل: در برخی گیاهان، فرمدهی میتواند به افزایش تولید گل یا میوه کمک کند.
- حفظ سلامت گیاه: هرس و فرمدهی به حذف شاخههای مرده، بیمار یا ناهموار کمک میکند.
روشهای اصلی فرم دهی:
- هرس (Pruning):
- قطع شاخهها، شاخههای جوان یا برگهای ناهموار.
- انواع هرس: هرس ایجاد شکل، هرس تقویت رشد، هرس کاهش حجم.
- مثال: هرس درختان میوه یا بوتههای گلدهنده برای افزایش گلدهی.
- پیوند (Grafting):
- اتصال قسمتی از گیاه (پیوند) به ریشه گیاه دیگر (ریشهدهنده).
- کاربرد: تولید گیاهان مقاوم، ترکیب ویژگیهای گیاهان مختلف.
- پیچاندن و شکلدهی (Training & Shaping):
- استفاده از سیم، چوب یا قابها برای راهنمایی رشد شاخهها.
- مثال: فرمدهی درختان در شکل کروی، مخروطی یا هندسی.
- کشت در گلدان (Potted Shaping):
- استفاده از گلدانهای محدود برای کنترل رشد گیاه.
- مثال: گیاهان گلدانی مانند گیاهان بومی یا گیاهان زینتی.
- فرمدهی با نیمهای چوبی (Wire Bending):
- استفاده از سیمهای نازک برای شکلدهی شاخهها.
- کاربرد: در گیاهانی مانند سرو، سرو دوسر، گیاهان بومی.
گیاهان مناسب برای فرم دهی:
- درختان: سرو، زنگی، سرو دوسر، بلوط، درختان میوه (مثل سیب، آلو).
- بوتهها: گیاهان زینتی مانند سرخس، بولب، گلهای گیاهی.
- گیاهان گلدانی: گیاهانی مانند گیاهان بومی، گیاهان چوبی، گیاهان زینتی.
محدودیتها و نکات مهم:
- زمان مناسب: فرمدهی باید در زمان مناسب (معمولاً زمستان یا اوایل بهار) انجام شود.
- نیاز به دانش: نیاز به دانش درباره رشد گیاهان و تأثیرات هرس/پیوند دارد.
- محدودیت گیاهان: برخی گیاهان نمیتوانند به خوبی فرم دهی شوند.
- سالم بودن گیاه: گیاه باید سالم و قوی باشد تا بتواند فرمدهی را تحمل کند.
کاربردهای فرمدهی:
- باغهای زینتی: ایجاد اشکال هنری در باغ.
- باغهای سبز شهری: طراحی فضاهای سبز زیبا و مدرن.
- کشاورزی تزئینی: تولید گیاهان زینتی و فروش آنها.
- هنر گیاهی (Topiary): فرمدهی گیاهان به شکل حیوانات یا اشکال هندسی.
نمونههای مشهور:
- فرمدهی درختان سرو در باغهای ایرانی.
- گیاهان گلدانی در چین و ژاپن (مانند فرمدهی گیاهان بومی).
- هنر تاپیاری (Topiary) در باغهای اروپایی.