چمن زنی
چمن زنی
هرس یا چمن زنی (Mowing) یکی از حیاتیترین مراحل نگهداری چمن است که تأثیر مستقیم بر تراکم، رنگ و سلامت کلی آن دارد. هدف از چمنزنی، تحریک رشد جانبی چمن و جلوگیری از غالب شدن بذردهی است.
زمان مناسب برای چمن زنی:
چمنزنی باید زمانی انجام شود که چمن در حال رشد فعال است، معمولاً در فصول بهار و تابستان. باید از چمنزنی در شرایط استرسزای محیطی مانند گرمای شدید ظهر یا یخبندان خودداری کرد.
ارتفاع برش ایدهآل (قانون یکسوم)
مهمترین اصل چمنزنی، رعایت قانون یکسوم است: هرگز نباید در یک نوبت بیش از یکسوم ارتفاع کل تیغه چمن بریده شود. بریدن بیش از حد، شوک شدیدی به گیاه وارد میکند، ریشهزایی را ضعیف کرده و چمن را مستعد بیماری و علف هرز میکند.
- ارتفاع: ارتفاع مناسب برش به گونه چمن، فصل و میزان استفاده بستگی دارد. چمنهای بلندتر (مانند فستو) مقاومت بیشتری در برابر خشکی و علفهای هرز دارند، در حالی که چمنهای زمین ورزشی معمولاً کوتاهتر بریده میشوند.
جهت برش
همیشه توصیه میشود که جهت چمنزنی را در هر بار هرس تغییر دهید (مثلاً یک بار عمودی، بار دیگر افقی، و بار سوم مورب). این کار از تراکم بیش از حد در یک جهت جلوگیری کرده و از فشرده شدن خاک زیر چرخهای ماشین چمنزنی جلوگیری میکند.
تیز بودن تیغه
تیغههای چمنزنی باید به طور منظم تیز شوند. تیغ کند به جای بریدن، بافت چمن را پاره میکند. چمنهای پارهشده لبههای سفید یا قهوهای پیدا میکنند که زیبایی بصری را از بین برده و گیاه را در برابر نفوذ قارچها آسیبپذیر میسازد.
مراقبتهای پس از چمن زنی
۱. جمعآوری بقایا (Cuttings)
در اغلب موارد، به ویژه اگر میزان برش زیاد بوده یا چمن به طور طبیعی متراکم باشد، بقایای بریدهشده (ثلاث) باید جمعآوری شوند. انباشت این بقایا باعث ایجاد لایهای ضخیم و نمدی به نام “پوشال” (Thatch) میشود که مانع رسیدن آب، هوا و مواد مغذی به ریشهها میگردد.
۲. آبیاری پس از برش
اگر چمنزنی در هوای گرم انجام شده است، ممکن است گیاه نیاز به کمی آبیاری سطحی داشته باشد تا شوک برش کاهش یابد، اگرچه آبیاری اصلی باید در زمان معمول خود انجام گیرد.
۳. کوددهی
پس از یک دوره استقرار (چند روز) بعد از چمنزنی، میتوان کوددهی را انجام داد تا انرژی از دست رفته جبران و رشد مجدد تقویت شود.
چالشها و راهحلهای مرتبط با چمن زنی
- چمنزنی در هوای مرطوب: هرگز نباید چمن خیس یا شبنمزده را چمنزنی کرد، زیرا تیغه به خوبی نمیبُرد، چمن زیر دستگاه جمع میشود و ریسک آسیب به چمنزن افزایش مییابد.
- استفاده از مالچ (Mulching Mower): برخی دستگاهها بقایای چمن را به قطعات بسیار ریز خرد کرده و مستقیماً به عنوان مالچ روی خاک پخش میکنند. این کار میتواند مواد مغذی را به خاک بازگرداند، اما تنها زمانی مجاز است که میزان برش کم باشد (زیر یکسوم ارتفاع).
نوع چمن و تنظیم برش
هر گونه چمن نیازمند سیستم چمنزنی متفاوتی است:
- چمن فستو (Fescue): ارتفاع برش مناسب: ۵ تا ۷ سانتیمتر. نیاز به برش کمتر و منظم دارد.
- چمن بلو (Bermuda): ارتفاع برش: ۲ تا ۴ سانتیمتر. نیاز به برش مکرر در فصل گرم دارد.
- چمن کوتاه (Zoysia): ارتفاع برش: ۲ تا ۳ سانتیمتر. برش باید با دقت انجام شود تا از تلف شدن چمن جلوگیری شود.
- چمن ریگ (Ryegrass): ارتفاع برش: ۳ تا ۵ سانتیمتر. مناسب برای محوطههای مسکونی و تفریحی.
نکته: در فصول سرد (پاییز و زمستان)، برش را کاهش دهید، زیرا رشد چمن کندتر است.
تأثیر چمن زنی بر سلامت چمن
- تحریک رشد جانبی: برش چمن، تحریک رشد شاخههای جانبی (پایههای جدید) را افزایش میدهد و چمن را چگالتر میکند.
- جلوگیری از علف هرز: چمن چگالتر، فضای کمتری برای رشد علف هرز فراهم میکند.
- کاهش بذردهی: برش منظم، از بلوغ بیش از حد چمن جلوگیری میکند و از بذردهی زودهنگام جلوگیری میکند.