تعویض خاک و گلدان
راهنمای تعویض خاک و گلدان
تعویض گلدان برای گیاهان آپارتمانی یا گیاهان باغی که در ظروف نگهداری میشوند، ضروری است تا از فشرده شدن خاک، تمام شدن مواد مغذی، بیماریهای ریشه و محدودیت رشد ریشه جلوگیری شود.
زمان مناسب برای تعویض
زمانبندی تعویض گلدان بسیار مهم است:
- ریشههای بیرونزده: اگر ریشهها از سوراخهای زهکشی خارج شدهاند یا به صورت متراکم در اطراف دیواره داخلی گلدان چرخیدهاند (Root-bound).
- آهسته شدن رشد: توقف رشد گیاه علیرغم فراهم بودن نور و کوددهی مناسب.
- خشک شدن سریع: اگر خاک پس از آبیاری خیلی سریع خشک میشود (نشاندهنده تراکم زیاد ریشه و کم بودن خاک).
- فصل: بهترین زمان معمولاً ابتدای بهار است، قبل از شروع دوره رشد فعال گیاه.
انتخاب گلدان جدید
- اندازه: گلدان جدید باید فقط یک سایز بزرگتر از گلدان قبلی باشد (قطر حدود ۲ تا ۵ سانتیمتر بیشتر). گلدان بیش از حد بزرگ، خاک بیشتری را در خود جای میدهد که ممکن است رطوبت را بیش از حد نگه دارد و منجر به پوسیدگی ریشه شود.
- زهکشی: اطمینان حاصل کنید که گلدان دارای سوراخهای زهکشی کافی در کف است.
آمادهسازی خاک (بستر کشت)
خاک قدیمی گیاه اغلب مواد مغذی خود را از دست داده و متراکم شده است. باید از یک ترکیب خاکی مناسب استفاده کنید:
- ترکیب پایه: استفاده از خاکی با زهکشی عالی ضروری است. ترکیبات معمول شامل پیت ماس یا کوکوپیت (برای حفظ رطوبت)، پرلیت یا پوکه معدنی (برای هوادهی و زهکشی) و کمپوست یا ورمیکمپوست (برای تأمین مواد مغذی آهسته رهش) است.
- نکته تخصصی: گیاهان کاکتوس و ساکولنت به خاکی بسیار ماسهای و سبک نیاز دارند، در حالی که سرخسها به خاکی با درصد بیشتری مواد آلی نیاز دارند.
فرآیند تعویض گلدان
- آمادهسازی: مقداری از ترکیب خاک جدید را کف گلدان جدید بریزید تا ارتفاع مناسبی برای قرارگیری ریشه فراهم شود.
- خارج کردن گیاه: گیاه را به آرامی از گلدان قدیمی خارج کنید. اگر گیر کرده است، به آرامی دیواره گلدان را فشار دهید.
- بررسی ریشه: ریشههای مرده، پوسیده (تیره و نرم)، یا ریشههایی که به شدت دور خود پیچیدهاند را با قیچی استریل یا دست، به آرامی باز کرده و هرس کنید.
- کاشت مجدد: گیاه را در مرکز گلدان جدید قرار دهید. فضای خالی اطراف ریشهها را با خاک جدید پر کنید. از فشردن بیش از حد خاک خودداری کنید؛ بهتر است خاک با تکان دادن آرام گلدان یا آبیاری اولیه تهنشین شود.
- آبیاری اولیه: پس از تعویض، گیاه را به طور کامل آبیاری کنید تا مطمئن شوید آب از سوراخهای زهکشی خارج میشود. این کار به تثبیت خاک اطراف ریشهها کمک میکند.
مراقبتهای پس از تعویض (Shock Management)
- استراحت: گیاه را به مدت چند روز دور از نور مستقیم خورشید و در مکانی با رطوبت نسبتاً بالا قرار دهید تا شوک ناشی از تعویض را مدیریت کند.
- کوددهی: تا حداقل ۴ تا ۶ هفته پس از تعویض، از کوددهی خودداری کنید، زیرا خاک جدید حاوی مواد مغذی اولیه است و کوددهی زودهنگام میتواند به ریشههای حساس آسیب بزند.